از نوای خوش سحرخوانی تا دل‌گشایی مجمع‌گردانی در رمضان مازندران
به گزارش صدای تبرستان، با فرارسیدن ماه مبارک رمضان در نقاط بسیاری از سرزمین ایران آئین‌های سنتی برگزار می‌شود و مردم نیز با استقبال و شور مضاعف به برگزاری آن هم‌گام می‌شوند. آئین‌هایی که در دو بخش قبل ماه مبارک رمضان چون غبارروبی مساجد، شست‌وشوی فرش‌ها و دعوت روحانی به محلات و روستاها، آمدن این ماه پر خیر و برکت با برپایی سفره‌های نذورات، تلاوت دسته جمعی قرآن در مساجد، افطاردهی، برگزاری جشن‌های گلریزان تقسیم می‌شود. اما برخی از این سنت‌ها که به گونه‌ای در دل مردم این سرزمین عجین شده و قدمت‌شان به سال‌های دیرینه برمی‌گردد با وجود غبار فراموشی می‌توان در برخی نقاط دور پیدا کرد که چگونه مردم آن به دل و جان به اجرای آن می‌پردازند. مردم سرزمین علوی نیز با فرارسیدن ماه مبارک رمضان همراه مردم سرزمین‌شان ایران اسلامی با غبارروبی مساجد و دعوت روحانی به محله‌شان به استقبال این ماه ضیافت‌الله می‌روند. مازنی‌ها با برپایی آئین‌های دیرینه و کهن که ریشه در آبا و اجدادی‌شان دارد، استانی شناخته شده در حفظ میراث کهن‌شان هستند. کهن آئین‌های نوای خوش سحرخوانی، افطاردهی دسته‌جمعی، برپایی جشن‌های گلریزان برای کمک به نیازمندان، معلولان، زندانیان، برپایی سفره کریمه، هم‌نوایی و شب زنده‌داری شب‌های احیای قدر و قرآن به سر و دل‌گشایی مجمع‌گردانی برای زندانیان که با تحول زندگی مردم همچنان در این استان به چشم می‌آید و اداره کل میراث فرهنگی استان مازندران نیز با شناسایی و ثبت آن در لیست آثار ملی و معنوی هر یک از این آئین‌ها در نقاط مختلف استان سعی در حفظ و حتی احیای آن دارند. روزه‌سری مسؤول واحد مردم‌شناسی و میراث معنوی اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری فارس با اشاره به برپایی این آئین‌ها از رسم هدیه روزه‌سری بین نوجوانان بیان کرد و گفت: کسانی که در مازندران برای نخستین‌بار به سن تکلیف می‌رسند و روزه می‌گیرند تا زمانی که از جانب بزرگ‌ترها به‌عنوان روزه‌سری هدیه‌ای نگیرند، افطار نمی‌کنند که معمولاً این هدایا شامل چادر نماز و طلاجات برای دختران، پول و انواع نقره‌جات قدیمی برای پسران است. سحرخوانی طوبا اوصانلو با بیان اینکه رسم دیرینه سحرخوانی که در گذشته به اجرا درمی‌آمد امروزه به دلیل برق و روشنایی رو به فراموشی رفته است اگرچه آئین سحر خوانی به ثبت معنوی میراث فرهنگی استان مازندران رسیده است. وی ادامه داد: رسم سحرخوانی به این شکل بود که آن زمان برق و دستگاهی برای اطلاع‌رسانی برای بیداری مازندرانی‌ها به ویژه روستانشینان نبود از افرادهای استفاده می‌شد که به آنها سحرخوانان می‌نامیدند؛ این سحرخوانان دو بار در سپیده صبح به کار سحرخوانی می‌پرداختند یک بار دو ساعت قبل از اذان صبح تا بانوان را برای پخت غذا بیدار کنند و دیگر برای خوردن غذا از کل اهالی محل. اوصانلو افزود: معمولا این افراد برای بیدار کردن اهالی روستا از وسایلی چون چوب و حلب خالی استفاده می‌کردند با چوب روی حلب می‌کوبیدند و با فریاد سحر برخیز، سحر برخیز که صبح صادق آمد، مردم را برای خوردن سحر و روزه گرفتن از خواب، بیدار می‌کردند و اگر همسایه‌ای چراغ یا به گفته مازندرانی‌ها، لمپ پا (چراغ گردسوز) یا فانوس همسایه را خاموش می‌دید بلافاصله بر در خانه می‌کوبیدند و او را از سحر، آگاه می‌کردند، تا زمانی که همه خانه‌های چراغ‌شان روشن نمی‌شد دست از سحرخوانی دست نمی‌کشیدند. وی اضافه کرد: در مناطق کوهستانی استان مازندران و در روستاهای دوردست شهرستان سوادکوه و کوه‌های دو هزار شهرستان تنکابن و منطقه بندپی شهرستان بابل و به‌ویژه در چهاردانگه و دودانگه و روستاهای اتو، لاجیم، ولوپی، پیر نعیم، امیرکلا، ولوکش، سی پی سوادکوه و روستاهای دیگر، سنت حسنه سحر خوانی همچنان ادامه دارد. مجمع‌گردانی مسؤول واحد مردم‌شناسی و میراث معنوی اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران در ادامه با اشاره به دیگر آئینی که از سوی اداره کل در حال ثبت میراث معنوی است، آئین مجمع‌گردانی بین زندانیان عنوان و مطرح کرد: این رسم در گذشته‌های دور از سوی مردم ساری به اجرا درمی‌آمد. وی گفت: این رسم به صورتی بود که چند نفر خیر مجمع‌های گرد و مسی با یک سفره ساده چون نان، پنیر، خرما، سبزی خوردن برپا می‌کردند و به همراه چند نفر به زندان می‌رفتند و آن مجمع‌های ساده را به منظور شریک قرار دادن سفره خودشان با زندانیان بین آنها تقسیم می‌کردند. اصانلو خاطرنشان کرد: این آئین که به گونه‌ای فراموش شده و با بررسی و شناسایی میراث فرهنگی مازندران سعی شده با برپایی آن در لیست آیین‌ها قرار گیرد.